به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «آوای فامنین» به نقل از عصر همدان، عصر ما، عصر بی‌سامانی خبری است، در هر لحظه هزاران پیام از هزاران مجرای ارتباطی برای مخاطب ارسال می‌شود و او را در وضعیتی از سرگشتگی و تردید رها می‌کند.

در چنین وضعیتی، تمایز دادن اطلاعات واقعی از دروغ، نه یک انتخاب که یک ضرورت انکارناپذیر است. اما آیا مخاطب امروز برای این مواجهه انبوه، ابزارهای شناختی لازم را در اختیار دارد؟

خبرِ دروغ، امروز به کمک فناوری‌های نوین ارتباطی، چهره‌ای فریبنده به خود گرفته است، دیگر اخبار جعلی را نمی‌توان به آسانی و صرفاً با اتکا به شمّ خبری یا تجربه زیسته تشخیص داد. دشمنان آگاهی، از حس روان‌شناختی و مکانیسم‌های شناختی مخاطب بهره می‌گیرند تا پیام‌های خود را در قالبی که واقع‌گرایانه باشد عرضه کنند.

آن‌ها می‌دانند که انسانِ عصرِ شتاب، فرصت تأمل ندارد و به همین سبب، پیام خود را به نحوی تنظیم می‌کنند که برای مخاطب هدف واقعی جلوه کند و محتوا به راحتی پذیرفته شود.

در این میان، مخاطب نیز بی‌آنکه بداند، اقدام به بازتولید این جریان آلوده می‌کند. بسیاری از ما بی‌آنکه از منبع خبر، تاریخ تولید محتوا یا انگیزه‌های نشر آن پرسش کنیم، بی‌درنگ بر دکمه اشتراک‌گذاری می‌فشاریم. گویی خبر، نه برای دانستن که برای پخش کردن، تولید می‌شود؛ اینجا است که مخاطب، خود به عاملی در چرخه تولید دروغ تبدیل می‌شود.

در چنین شرایطی سواد رسانه‌ای، همچون چراغی می‌تواند این مسیر تاریک‌ را روشن کند؛ مقصود از سواد رسانه‌ای، صرفاً توانایی کار با ابزارهای ارتباطی نیست، بلکه ظرفیت پرسشگری از محتوا است.

مخاطب با سواد رسانه‌ای، پیش از آنکه خبری را بپذیرد، چند پرسش ساده اما بنیادین از خود می‌کند؛ این پیام را چه کسی تولید کرده است؟ چه انگیزه‌ای داشته؟ چرا اکنون منتشر می‌شود؟ مخاطب هدف چه کسانی بوده‌اند؟ چه اطلاعاتی حذف شده و چه اطلاعاتی برجسته شده است؟

این پرسش‌ها، هرچند ساده هستند اما در عمل از وقوع فجایع بزرگ ارتباطی جلوگیری می‌کنند. چه بسیار شایعاتی که بنیاد خانواده‌ای را لرزانده، چه بسیار اخبار کذبی که بر سرنوشت یک ملت تأثیر نهاده و چه بسیار پیام‌های مسمومی که سرمایه اجتماعی یک جامعه را تاراج کرده است.

سواد رسانه‌ای امروز یک ضرورت عمومی است. هر انسانی که در معرض رسانه‌های جمعی و شبکه‌های اجتماعی قرار دارد، مستحق آموزش این دانش حیاتی است و رسالت این دانش، ترساندن مخاطب از رسانه نیست، بلکه توانمند ساختن او برای مواجهه آگاهانه با آن است.

در جهان پیچیده امروز، نمی‌توان مخاطب را به صرفِ چند توصیۀ ساده مهار کرد اما باید او را به پرسشگری عادت داد و زیستن در جهان رسانه‌ای را به او آموخت.

 رسانه همه جا هست؛ نه می‌توان از آن گریخت و نه می‌توان نادیده‌اش گرفت و تنها راه چاره در مواجهه آگاهانه با آن است.

انتهای خبر/.