به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «آوای فامنین» به نقل از عصر همدان، امید، نیروی محرکه‌ای است که چرخ‌های زندگی فردی و اجتماعی را به گردش درمی‌آورد.

در عصر حاضر که پیچیدگی‌ها و بحران‌های متعدد، ذهن بشر را به خود مشغول کرده، بسیاری از روانشناسان و جامعه‌شناسان، ناامیدی را خطرناک‌تر از سایر مشکلات می‌دانند.

جامعه‌ای که امید را از دست بدهد، نه تنها شور و شوق تلاش را از دست می‌دهد، بلکه توانایی عبور از سختی‌ها و حتی میل به ادامه مسیر را نیز نادیده می‌گیرد.

 در چنین شرایطی، بازگشت به سرچشمه‌های اصیل امیدآفرین، یک ضرورت انکارناپذیر است.

در فرهنگ غنی اسلامی، امید مفهومی فراتر از یک حس زودگذر است، آموزه‌های قرآن و کلام گوهربار پیشوایان دین، امید را به عنوان یک باور عمیق و جهت‌دهنده به زندگی معرفی می‌کنند. 

در کنار آیات قرآن کریم، یکی از غنی‌ترین منابع برای درک این مفهوم والا، نهج‌البلاغه است.

امروزه تبیین جامعه کنونی پیرامون اهمیت امیدواری و امید بخشی بیش از پیش ضروری است.

امید از نگاه امیرالمؤمنین علی(ع)

محسن شریف‌زاده، استاد حوزه و دانشگاه در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «عصر همدان» به تحلیل مفهوم امید در کلام امیرالمؤمنان حضرت علی(ع) پرداخت و گفت: آموزه‌های نهج‌البلاغه، امید واقعی را زمینه‌ساز رشد فردی و اجتماعی می‌داند.

وی با تأکید بر اینکه امید از دیرباز مورد توجه فلاسفه، اندیشمندان و مصلحان اجتماعی بوده است، افزود: جامعه مطلوب در نگاه فلسفی همان مدینه فاضله‌ای است که در آن زمینه رشد انسان‌های متعادل و سالم در ابعاد روانی و جسمی فراهم می‌شود.

این استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: امیدواری به آینده، یکی از مؤلفه‌های اساسی سلامت شهروندان و از معیارهای تدبیر و توسعه‌یافتگی جوامع محسوب می‌شود.

شریف‌زاده با بیان اینکه در اندیشه دینی ما، چه در قرآن مجید و چه در کلام امیرالمؤمنان علی(ع) در نهج‌البلاغه، به این نکته بسیار پرداخته شده است، تصریح کرد: امید در واژگان دینی ما معادل «رجا» است؛ همان امیدی که مؤمنان به خدا دارند و کافران از آن محروم هستند و تنها به توانمندی‌های خود امید می‌بندند.

وی با اشاره به مهمترین مولفه‌های امیدواری از منظر حضرت علی(ع) در نهج‌البلاغه، عنوان کرد: امید به رحمت و فضل الهی، تلاش برای رسیدن به اهداف، پرهیز از آرزوهای دست‌نیافتنی و در کنار این‌ها امید به بخشش گناهان از سوی خداوند، از جمله این مؤلفه‌ها است.

این استاد حوزه و دانشگاه خاطرنشان کرد: امیرالمؤمنین(ع) می‌فرماید یکی از آفت‌های امیدواری برای رسیدن به هدف، وجود آرزوهای غیرمنطقی است؛ امیدهای دروغین و بی‌اساس، سرمایه انسان‌های نادان است که می‌خواهند با آرزوهای غیرمنطقی روزگار بگذرانند.

شریف‌زاده افزود: طبق کلام امیر مؤمنان(ع)، اگر انسان می‌خواهد به کمال، سعادت و رشد برسد، باید بر مبنای داشته‌ها و امور منطقی برای خود آرزو تعریف کند.

وی به بخشی از خطبه ۱۶۰ نهج‌البلاغه اشاره کرد و گفت: حضرت علی(ع) می‌فرمایند: «گمان میبرد کسی که به خدا امیدوار است اما به خدا دروغ می‌گوید؛ اگر راست می‌گوید، امیدواری او باید در عملش دیده شود.

این استاد حوزه و دانشگاه، در پایان تأکید کرد: اینکه انسان فقط به کلام و زبان امیدوار باشد و در عمل کاری انجام ندهد، بی‌ارزش است و نه تنها به سرمنزل مقصود نمی‌رسد، بلکه منجر به ناامیدی وی می‌شود. 

خداوند، یأس را تحریم کرده است

مرضیه کشوری مشاور خانواده در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «عصر همدان» با آسیب‌شناسی وضعیت کنونی جامعه، گفت: بزرگ‌ترین خطری که امروز سلامت روان جوانان را تهدید می‌کند، نه فقر مالی که فقر امید است. 

وی با بیان اینکه جامعه‌ای که امید خود را از دست بدهد، انگیزه‌ تلاش، انعطاف‌پذیری در برابر سختی‌ها و حتی میل به ادامه‌ زندگی را از دست می‌دهد، افزود: این درحالی است که آموزه‌های دینی سرشار از تأکید بر حسن ظن به خدا و امید به آینده است.

این مشاور خانواده تصریح کرد: در فرهنگ قرآنی، ناامیدی از رحمت خدا یک گناه کبیره محسوب می‌شود.

کشوری با بیان اینکه گاهی والدین از دست فرزندان ناامید می‌شوند، ادامه داد: گاهی همسران از ترمیم رابطه ناامید می‌شوند و گاهی فرد از موفقیت شغلی ناامید است اما این ناامیدی‌ها دقیقاً جایی است که شیطان نفوذ می‌کند.

وی خاطرنشان کرد: خداوند در قرآن نه یک بار، بلکه بارها تکرار کرده که روح خدا یعنی گشایش و نسیم رحمت، همیشه در کار است و امید مؤمن یعنی باور داشته باشیم پس از هر سختی، آسانی قرار دارد.

این مشاور خانواده با ارائه راهکارهای عملی برای تزریق امید به زندگی، گفت: بازخوانی نعمتها به جای تمرکز بر کمبودها، مرور آیاتی همچون «فَاِنَّ مَعَ العُسرِ یُسرا»، دوری از آینده‌نگری‌های منفی و توکل به خدا در افزایش روحیه امیدواری مؤثر است.

کشوری با هشدار نسبت به گسترش فضای یأس در شبکه‌های اجتماعی و بین نوجوانان، افزود: جامعه و خانواده‌هایی که امید خود را از دست بدهند، مستعد پذیرش هر انحراف و خشونتی می‌شوند.

وی در پایان خطاب به والدین عنوان کرد: اولین وظیفه شما در تربیت فرزند، انتقال حس امید به آینده است، نه انباشت ثروت؛ فرزندتان باید مطمئن باشد که خدا با او است و همیشه راه نجاتی وجود دارد.

ایمان و امید در قرآن

حسینی‌یمین، کارشناس مسائل اجتماعی، در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «عصر همدان» به تبیین نقش ایمان به علل غیرمادی در ایجاد امید پرداخت و گفت: در عالم، دو دسته علل داریم شامل علل مادی و علل غیرمادی؛ زمانی که انسان فقط علل مادی را ببیند، دچار ناامیدی می‌شود، اما اگر به علل غیرمادی ایمان داشته باشد، هرگز ناامید نخواهد شد.

وی با بیان اینکه وقتی فرشتگان به حضرت ابراهیم بشارت فرزند دادند، همسر ایشان که عقیم بود تعجب کرد، افزود: اما خداوند فرمود این کار برای ما آسان است و این همان نقطه‌ای است که ایمان، امید می‌آفریند.

این کارشناس مسائل اجتماعی با تأکید بر اینکه قرآن کریم حدود هزار آیه درباره قوم بنی‌اسرائیل دارد، تصریح کرد: این حجم از آیات نشان‌دهنده اهمیت این موضوع است و ما در داستان حضرت یوسف(ع) نیز شاهد اوج ایمان و امید هستیم؛ از زمانی که برادران او را به چاه انداختند تا زمانی که به عزیز مصر تبدیل شد.

حسینی‌یمین با اشاره به تکرار برخی داستان‌ها در قرآن، تصریح کرد: اگر یک آدم حکیم و عاقلی حرفی را چندبار تکرار کند، حتماً آن موضوع مهم است؛ خداوند متعال نیز با تکرار داستان‌هایی مانند داستان بنی‌اسرائیل، بر اهمیت موضوع تأکید کرده است.

وی با اشاره به روضه حضرت مسلم بن عقیل(ع) گفت: حضرت مسلم با وجود اینکه ۲۱ هزار نفر با او بیعت کرده بودند، اما در نهایت تنها ماند، با این حال حتی در شب آخر، ذره‌ای ناامیدی در ایشان دیده نمی‌شود و تا صبح به مناجات و دعا پرداخت.

این کارشناس مسائل اجتماعی در پایان خاطرنشان کرد: امروز امیدوار بودن در جامعه بسیار اهمیت دارد و امید باعث حرکت و رشد می‌شود پس باید با تبیین امید و نشان دادن مصداق‌های آن جامعه را به سوی امید سوق دهیم.

امید آفرینی هوشمندانه، موتور محرکه جامعه

با کمی تأمل به روشنی درمی‌یابیم که امید واقعی از دیدگاه امیرالمؤمنان علی(ع) و قرآن کریم، هرگز با سستی و بی‌عملی همراه نیست. حضرت علی(ع) به ما هشدار می‌دهند که ادعای امیدواری بدون تجلی آن در عمل، نه تنها بی‌ارزش است، بلکه انسان را به سرمنزل مقصود نمی‌رساند و در نهایت او را به ورطه ناامیدی سوق می‌دهد. 

بنابراین، اولین گام برای برخورداری از امید حقیقی، تطبیق آرزوها با داشته‌ها و تلاش بر مبنای منطق و واقعیت است.

در یک جمع‌بندی نهایی، می‌توان گفت که امیدآفرینی در جامعه امروز، یک کنش هوشمندانه و ضدشیطانی است؛ همان گونه که ناامیدی، مقدمه‌ای برای نفوذ شیطان و بروز خشونت و انحرافات گوناگون است، امید حقیقی نیز موتور محرکه رشد، تعالی و مقاومت در برابر سختی‌ها به شمار می‌رود.

 لازم است در جامعه با الگوگیری از سیره علوی و قرآنی، امید را نه در آرزوهای دست‌نیافتنی، که در مسیر تلاش منطقی، توکل و حسن ظن به خدا جستجو کنیم.

انتهای خبر/.